"Als je wordt bedreigd, weet je dat je goed zit." - Arthur Brand

Amsterdam Museum

Besmette kunst op loopafstand

Besmette kunst in Amsterdam Museum

Tijdens de Tweede Wereldoorlog roofden de nazi’s een belangrijk schilderij van een joodse familie. Tot onze verbazing bleek het in een museum in Amsterdam te hangen, onze thuisbasis. Het televisieprogramma Brandpunt besteedde er uitgebreid aandacht aan.

Er is veel geschreven over Tweede Wereldoorlog maar het zijn vaak de persoonlijke verhalen die je de koude rillingen bezorgen. Het verhaal van de Nederlandse joodse familie May is zo’n verhaal.

wwwopac6-217x300
may-210x300

Kunstverzamelaar Paul May

Paul May, een Nederlandse bankier van joodse afkomst, had zich omhooggewerkt in het bedrijfsleven. Hij was directeur van de Lippmann-Rosenthal bank, commissaris bij de KLM en beschermheer van het Joods weeshuis. Hij en zijn vrouw waren bevriend met koningin Wilhelmina, met wie ze regelmatig de vakanties doorbrachten. Uiteraard was Paul May het aan zijn stand verplicht om een grote kunstverzameling aan te leggen.

Kunstverkoop na zelfmoord

Enkele dagen na de Duitse inval in Nederland, op 10 mei 1940, vluchten Paul en zijn vrouw naar Amsterdam waar hun dochter woont. De dochter en haar gezin proberen uit Nederland weg te komen wat uiteindelijk lukt via een laatste schip dat naar Engeland vaart. Paul en zijn vrouw blijven achter in het appartement van hun dochter. Van uitgeweken Duitse joden had Paul al voor de oorlog verschrikkelijke verhalen gehoord. Wanneer Nederland capituleert, nemen Paul en zijn vrouw een cyaankali pil en plegen zo zelfmoord. De Duitse bezetter confisqueert de achtergelaten kunstcollectie en verkoopt deze tijdens een openbare veiling in 1941. De opbrengst wordt gebruikt voor de Duitse oorlogsindustrie die op volle toeren draait.

Aankopen door hoge nazi’s

Samen met mijn collega David dook ik in de geschiedenis van de familie May en de verdwenen kunstcollectie. De geveilde stukken konden vernietigd zijn door het oorlogsgeweld of verspreid geraakt zijn over de hele wereld. Het lukte ons de hand te leggen op de veilinggids uit 1941. Dat hier belangrijke stukken onder de hamer waren gegaan, bleek uit de aanwezigheid tijdens de veiling van tussenpersonen van Adolf Hitler en Herman Goering. Ook NSB-leider Anton Mussert was van de partij.

Veiling-schilderij-May-Fuld_16-10-1941-def
monuments-men-recovered-artworks

Teruggave door de Monuments Men

De zoektocht verliep uitermate moeizaam omdat er zoveel jaren verstreken waren. Pas na maanden boekten we een klein succes. Enkele schilderijen van de bewuste veiling waren na de oorlog door de Monuments Men in Duitsland teruggevonden. De Monuments Menvormden een speciale eenheid van het geallieerde leger die zich bezighield met het opsporen van door de nazi’s geroofde kunst. De schilderijen, zo ontdekten wij, waren door de Monuments Men na de oorlog teruggegeven aan de Nederlandse overheid. Die had de schilderijen echter niet teruggegeven aan de erven – wat haar taak was – maar zonder enige schroom op veilingen verkocht! De opbrengst was in de staatskas verdwenen.

“Anna hangt daar aan de muur”

Mijn collega en ik waren nu vastbesloten om verder te zoeken. We richtten ons op een ander werk uit de veilinggids dat niet door de Monuments Men was teruggevonden, een schilderij van Cornelis van der Voort. Op het schilderij is Anna Jacobsdochter Blaeu geportretteerd, de moeder van de bekende Nederlandse dichter P.C. Hooft.

Na enig speurwerk werd duidelijk dat het schilderij de oorlog had doorstaan: in 1965 was het bij een Duits veilinghuis verkocht. Maar wie was de koper geweest? Zulke informatie is na al die jaren niet meer te achterhalen. Ik had de moed al opgegeven tot mijn collega David belde: ‘Ik zie je over een uur bij het Amsterdam Museum.’ Ik dacht dat ik een afspraak was vergeten, en vroeg: ‘Wie zouden we daar ontmoeten dan?’ David antwoordde: ‘Anna Blaeu, die hangt daar aan de muur…’

FileHandler-300x203

Amsterdam Museum in contact met erfgenamen

Ruim zeventig jaar na de veiling hadden we het schilderij gevonden dat eens had toebehoord aan Paul May, de man die zo tragisch aan zijn einde was gekomen. Het Amsterdam Museum was behoorlijk geschrokken en nam contact op met de erven May. Het televisieprogramma Brandpunt besteedde uitgebreid aandacht aan deze gevoelige zaak waarin ook de Nederlandse overheid een sneer kreeg.

besmette_kunst__amsterdam museum_track record

"Het Amsterdam Museum kocht het schilderij in 1965 op een veiling in Keulen en zegt niet op de hoogte te zijn geweest van de exacte herkomst van het stuk."

NOS, 23 oktober 2011

De media over het Amsterdam Museum

Blijf niet zitten met uw vragen over kunst

Neem vrijblijvend contact op met Arthur Brand. Leg uw vraag voor en hij neemt contact op om te zien wat hij binnen uw budget kan betekenen.
Wilt u een tip doorgeven over gestolen, geroofde of vermiste kunst? U blijft gegarandeerd anoniem. Uw reactie kan helpen om verloren (meester)werken terug te brengen in de publieke ruimte, zodat het niet verloren gaat in de geschiedenis.

Arthur Brand

@: info@arthurbrand.com
✆: 06 – 28739087

De-Lempicka_Musician

Contact

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Recent Tweets